กระบวนการ LEGO® SERIOUS PLAY® คืออะไร

LEGO SERIOUS PLAY คือ การเปลี่ยนการประชุมที่พูดอยู่แค่ไม่กี่คนและสุดท้ายไม่ได้ผลลัพธ์ ให้กลายเป็นการ “ทุกคนได้คิดร่วมกัน” อย่างแท้จริง

ในโลกการทำงานทุกวันนี้ องค์กรจำนวนมากต้องเผชิญกับความซับซ้อนที่เพิ่มขึ้นทุกวัน
ทั้งความไม่แน่นอนของตลาด การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และความหลากหลายของผู้คนในทีม
สิ่งที่องค์กรต้องการไม่ใช่แค่ “การสื่อสารให้เข้าใจ” แต่คือ “การคิดร่วมกันอย่างแท้จริง”

และนั่นคือจุดเริ่มต้นของ the LEGO® SERIOUS PLAY® Method —
กระบวนการที่ถูกออกแบบขึ้นเพื่อช่วยให้ทีม คิดอย่างมีส่วนร่วม และ สื่อสารความเข้าใจที่ซ่อนอยู่ภายใน ผ่านการ “คิด” ด้วยมือ + การ “สื่อสาร” ด้วยตา

จุดกำเนิดของ LEGO® SERIOUS PLAY®

จากของเล่นในมือเด็ก สู่เครื่องมือพัฒนาองค์กรระดับโลก

เรื่องราวของ LEGO® SERIOUS PLAY® เริ่มต้นขึ้นในปี 1994
ในช่วงเวลาที่บริษัท LEGO® ยังเป็นกิจการของครอบครัว ภายใต้การนำของ Kjeld Kirk Kristiansen หลานชายของผู้ก่อตั้งตระกูล LEGO®

ในเวลานั้น LEGO® ประสบความสำเร็จอย่างมหาศาลจากของเล่นพลาสติกสีสันสดใสเป็นระยะเวลายาวนานกว่า 20 ปี
แต่โลกกำลังเปลี่ยนไป — ของเล่นใหม่ ๆ เริ่มเข้าสู่ตลาด โดยเฉพาะวีดีโอเกม ทำให้เด็ก ๆ เริ่มหันไปเล่นสนุกในแบบที่แตกต่างออกไปมากขึ้น
คำว่า “Growing Older Younger” หรือ “เด็กโตเร็วขึ้นเรื่อย ๆ” กลายเป็นประโยคที่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมผู้บริโภคอย่างชัดเจน และเป็นความท้าทายที่ใหญ่มาก ๆ ในธุรกิจของเล่นอย่าง LEGO

LEGO® เองก็เริ่มรู้สึกถึงแรงสั่นสะเทือนนั้นเช่นกัน

เพื่อรับมือกับความเปลี่ยนแปลง Kjeld จึงเริ่มต้นกระบวนการ “สร้างกลยุทธ์ใหม่” ให้กับบริษัท
แต่ผลลัพธ์กลับทำให้เขาผิดหวัง…..

แม้ LEGO® จะเป็นแบรนด์ที่เกี่ยวข้องกับ “จินตนาการ” แต่แนวทางที่ใช้เพื่อพัฒนากลยุทธ์นั้นกลับดู “ไร้จินตนาการ” สิ้นดี

ในขณะนั้นเอง ศาสตราจารย์ Johan Roos และ Bart Victor จาก IMD Business School เมืองโลซานน์ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ กำลังค้นหาวิธีการสร้างกลยุทธ์ที่แตกต่างออกไป

ทาง Kjeld ที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับ IMD มาหลายปี จึงได้ติดต่อกับศาสตราจารย์ทั้ง 2 ท่านในปี 1996 และทั้งสามคนก็ตระได้ว่า “พวกเขารู้สึกสิ้นหวังต่อเทคนิคการพัฒนากลยุทธ์แบบดั้งเดิม”

โดยทั้งสามคนมีความเชื่อเหมือนกันว่า….
– คน คือกุญแจไปสู่ความสำเร็จขององค์กร และคนนี่แหล่ะที่มีความสามารถและความอยากที่จะทำให้สำเร็จ
– กลยุทธ์ คือสิ่งที่คุณจะต้องนำไปใช้งานจริง ไม่ใช่สิ่งที่แค่เก็บไว้ในเอกสาร

Kjeld จึงตกลงให้เงินทุนเพื่อวิจัยปัญหาที่แก้ยากนี้

ไม่กี่ปีต่อมา ศาสตราจารย์ทั้ง 2 ท่าน ได้คิดค้นวิธีการที่สามารถใช้ LEGO® Brick หรือ ตัวต่อเลโก้ เพื่อสร้าวแนวคิดเชิงกลยุทธ์ขึ้นมาได้ โดยสมมติฐานเบื้องต้นคือ — หากเราโยน LEGO กองโตลงบนโต๊ะประชุม เพื่อให้ใครก็ตามสร้างไอเดียกลยุทธ์ขึ้นมา จินตนาการของพวกเขาจะบรรเจิดราวกับเด็ก ๆ เลยทีเดียว …..

แต่ทว่า …. เสียงหัวเราะและความสนุกสนานเหล่านั้น เกิดขึ้นในห้องประชุมเพียง 45 นาทีแรกของการทดลองเท่านั้น ทั้งคู่ก็รู้ว่ามันยัง “ขาดบางสิ่งบางอย่าง” ไป

เพื่อเติมเต็มสิ่งนี้ พวกเขาจึงเชิญ Robert Rasmussen ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่ง Director of Product Development for the Educational Market เข้ามาร่วมทีมในปี 1999

Robert นำความรู้เรื่องวิธีการเรียนรู้และการพัฒนาของเด็กมาประยุกต์ใช้กับผู้ใหญ่และการพัฒนากลยุทธ์ โดยเขานำทีมทำงานอิสระขนาดเล็กช่วยกันไขรหัสลับนี้ และเมื่อเวลาผ่านไปไม่ถึง 2 ปี พวกเขาก็พัฒนาวิธีการ LEGO SEIOUS PLAY ขึ้นมาได้สำเร็จ

ปี 2001 – LEGO SERIOUS PLAY เวอร์ชันแรกก็พร้อมแล้ว ในฐานะ “เทคนิคการคิด การสื่อสาร และการแก้ปัญหาร่วมกัน“

นั่นคือจุดเริ่มต้นของสิ่งที่เรารู้จักกันในวันนี้ในชื่อ
“The LEGO® SERIOUS PLAY® Method” 
กระบวนการที่เกิดจากความร่วมมือระหว่างโลกของ “การเรียนรู้” และ “การคิดเชิงกลยุทธ์”
ซึ่งได้กลายเป็นเครื่องมือที่เปลี่ยนการประชุมธรรมดาให้กลายเป็นการ “คิดร่วมกันอย่างมีชีวิตชีวา” ในองค์กรทั่วโลก

จุดมุ่งหมายของกระบวนการ (The Purpose)

LEGO® SERIOUS PLAY® ถูกออกแบบมาเพื่อ ปลดล็อกศักยภาพของคนและทีม
โดยใช้หลักการง่าย ๆ แต่ทรงพลัง คือ

“Everyone builds, everyone shares, everyone reflects.”

ทุกคนได้ “ต่อ” ความคิดของตนออกมาเป็นโมเดล LEGO
ซึ่งกลายเป็นตัวแทนของประสบการณ์ ความเชื่อ และมุมมองที่อยู่ลึกในใจ
จากนั้นทุกคนจึง “เล่าเรื่องผ่านโมเดล” และ “สะท้อนร่วมกัน” เพื่อสร้างความเข้าใจร่วมภายในทีม

ผลลัพธ์ที่ได้คือ
– ทุกคนได้นำเสนอความคิด
– ได้รับฟังความคิดของสมาชิกครบทุกคนโดยไม่ตัดสิน
– ทุกคนในห้องมีส่วนร่วมอย่างเท่าเทียม
– ทีมเห็นภาพเดียวกันในเรื่องที่ซับซ้อน
– และเกิดการตัดสินใจร่วมกันอย่างมีฉันทามติ

กระบวนการคิด 4 ขั้นตอน (The Process)

ในทางปฏิบัติ LEGO® SERIOUS PLAY® มีโครงสร้างชัดเจน 4 ขั้นตอนหลัก ได้แก่

1. Question – โจทย์ที่ออกแบบไว้
   ผู้อำนวยกระบวนการ หรือ LSP® Facilitator เป็นผู้ “ตั้งโจทย์” ที่ชัดเจนและสอดคล้องวัตถุประสงค์ เพื่อโฟกัสการคิดและทำให้การมีส่วนร่วมเกิดขึ้นพร้อมกันทั้งห้อง
2. Build – สร้างด้วยมือ
   “สร้าง” โมเดล LEGO จากโจทย์ที่ได้รับ ที่สะท้อนความคิด ความรู้สึก หรือประสบการณ์ในหัวข้อที่กำหนด
3. Share – เล่าเรื่องผ่านโมเดล
   ทุกคนจะนำเสนอสิ่งที่ตนสร้างขึ้น พร้อมเล่าเรื่องราวเบื้องหลังโมเดล
   เพื่อให้คนอื่นเข้าใจสิ่งที่ตนคิดโดยไม่ต้องคาดเดา และผู้ฟังต้องรับฟังโดยไม่ตัดสินหรือสร้างความหมายใหม่ ความหมายนั้นเป็นของผู้สร้างที่เป็นเจ้าของโมเดลนั้นเท่านั้น
4. Reflect – สะท้อนและเชื่อมโยง
   ทีมร่วมกันวิเคราะห์ เรียนรู้ และต่อยอดจากสิ่งที่เห็น
   เพื่อสร้างแนวทางหรือภาพรวมร่วมกันของทีมในประเด็นนั้น ๆ

นี่คือหัวใจของ LEGO® SERIOUS PLAY® ที่ทำให้มันแตกต่างจากการประชุมทั่วไป
เพราะมันเปลี่ยนจาก “การพูด” เป็น “การคิดด้วยมือ และการสื่อสารด้วยตา”

ทำไม LEGO® SERIOUS PLAY® ถึงได้ผล?

เพราะอิงจากหลักจิตวิทยาและวิทยาศาสตร์ของสมอง (The Science Behind the Method)

Robert Rasmussen และทีมพัฒนาวิธีนี้โดยอิงจากศาสตร์หลากหลายแขนง เช่น

• Constructivism และ Constructionism (จากทฤษฎีของ Jean Piaget และ Seymour Papert)
• Neuroscience ที่อธิบายความสัมพันธ์ระหว่าง “การใช้มือ” กับ “การกระตุ้นสมองส่วนลึก”
• และแนวคิดการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ (Experiential Learning)

การ “ใช้มือสร้างโมเดล” ทำให้สมองเข้าถึงความรู้ ความคิด และประสบการณ์ที่อยู่ลึกลงไป
ซึ่งบางครั้งแม้แต่เจ้าของความคิดเองก็ไม่รู้ว่ามีอยู่

และเมื่อผู้เข้าร่วมได้ “เล่าเรื่องผ่านสิ่งที่ตนสร้าง”
ทีมจะเริ่มเห็นภาพที่ชัดเจนขึ้นของสิ่งที่แต่ละคนคิด เชื่อ และให้ความสำคัญ
ซึ่งเป็นก้าวแรกของ “ความเข้าใจร่วมกัน (Shared Understanding)” ที่แท้จริง

ทำไมต้องมีผู้นำกระบวนการ (The Facilitator)

เครื่องมือ LEGO® SERIOUS PLAY® ไม่ใช่ Training แต่เป็นกระบวนการ Facilitation เพื่อให้ได้ผลลัพธ์จาก workshop นั้น ๆ

บทบาทของ Facilitator ใน LEGO® SERIOUS PLAY® ไม่ใช่ “ผู้สอน”
แต่คือ “ผู้นำกระบวนการคิดร่วมกัน”

Facilitator จะออกแบบคำถาม (Challenge) และจัดลำดับกิจกรรม
เพื่อให้ผู้เข้าร่วมได้สร้างโมเดลและแลกเปลี่ยนอย่างปลอดภัย
โดยไม่ตัดสิน ถูกหรือผิด

สิ่งสำคัญคือ ทุกเสียงในห้องจะ “ถูกฟัง” และ “ถูกเห็น” อย่างเท่าเทียม
ซึ่งนี่คือสิ่งที่ทำให้ LEGO® SERIOUS PLAY® กลายเป็นเครื่องมือที่ทรงพลังสำหรับผู้นำและทีมที่ต้องการปลดล็อกศักยภาพของทีมจริง ๆ

Facilitator ในกระบวนการ LEGO® SERIOUS PLAY® จะเป็นผู้ที่ได้รับการ certify ด้วยหลักสูตร 4 วันเต็ม เพื่อสามารถนำกระบวนการได้อย่างครบถ้วน และสร้างพื้นที่ปลอดภัยได้อย่างแท้จริง

ประโยชน์ของ LEGO® SERIOUS PLAY® สำหรับองค์กร

องค์กรที่ใช้วิธีนี้อย่างจริงจังจะพบการเปลี่ยนแปลงที่จับต้องได้ เช่น

• ทีมสื่อสารกันดีขึ้น เห็นภาพเดียวกันในเรื่องซับซ้อน
• การตัดสินใจเร็วขึ้น เพราะทุกฝ่ายมีส่วนร่วมตั้งแต่ต้น
• พนักงานรู้สึกมีส่วนร่วม (Engagement) และมี Sense of Ownership มากขึ้น
• เกิดนวัตกรรมจากการเชื่อมโยงความคิดของคนหลากหลายมุมมอง

สรุปได้ว่า LEGO® SERIOUS PLAY® ไม่ได้สร้างแค่ “ผลลัพธ์ของการประชุม”
แต่สร้าง “วัฒนธรรมการคิดร่วมกัน” ให้เกิดขึ้นภายในองค์กร

หลักสูตรโดย Rasmussen Consulting Thailand

สำนักงานตัวแทนอย่างเป็นทางการของ Rasmussen Consulting
ก่อตั้งโดย Robert Rasmussen — ผู้ออกแบบและผู้พัฒนา LEGO® SERIOUS PLAY® Method
ดำเนินงานในประเทศไทยโดย คุณโจ สุรทิน สาธิตเลิศ — ผู้มีประสบการณ์โดยตรงจากการทำงานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญต้นแบบระดับโลก

เราเชื่อว่าการเรียนรู้จะมีพลังสูงสุดเมื่อ “ทุกคนมีส่วนร่วม”
และเรานำหลักการนี้มาปรับให้เข้ากับวัฒนธรรมองค์กรไทย
เพื่อให้การเรียนรู้เกิดขึ้นจริงในทุกระดับ

ติดต่อเรา
Rasmussen Consulting Thailand